Grudzień 01 2021 12:06:03
Nawigacja
· Strona Główna
· Artykuły
· Download
· Forum
· Galeria
· Kontakt
· Szukaj
Papierowy pomnik
Newsy

Przytaczam ten dialog, bo pokazuje jak w soczewce, że nawet pamięć o walce w sprawach ważnych – jak wolność kraju – bywa przemilczana, zapomniana. W Hiszpanii, czy nad Wisłą...

Nigdy nie poznałbym okoliczności śmierci kandydata na posła do sejmu z Tryla, gdybyśmy nie założyli grupy rodzinnej na Facebooku. Autorem odkrycia jest Tadeusz Cierlicki, który entuzjazmując się naszymi genealogicznymi poszukiwaniami korzeni naszego dziadka; a matka Tadeusza była córką Adama Pamuły; postanowił poznać dzieje rodziny swego ojca. Wśród licznych papierów i fotografii odnalazł prezentowane poniżej zapomniane zdjęcie. Kim był Jan Malejko? Dlaczego matka zaprowadziła go na cmentarz w Nowem, a on zrobił to zdjęcie? To dobre pytania.


Zaintrygowany ustalił, że to partner / mąż babci Cierlickiej, która mieszkała na Trylu. Chcąc się dowiedzieć więcej o okolicznościach - określanej jako tragiczna – śmierci szukał w sieci. Wówczas znalazł , List Prezesa PSL Stanisława Mikołajczyka i sekretarza generalnego Stanisława Wójcika do Edwarda Osóbki-Morawskiego Prezesa Rady Ministrów w Warszawie, 31 XII 1946 r., w którym opisano okoliczności śmierci kandydata na posła z ramienia PSL.

Tu należy przypomnieć, że idzie o wybory do Sejmu Ustawodawczego, które odbyły się 19 stycznia 1947 roku. Zostały one sfałszowane a w kampanii wyborczej zginęło zamordowanych ok. 150 działaczy PSL. W tym również Jan Malejko.

Nie jest celem tego wspomnienia ocenianie tamtych wydarzeń, raczej przypomnienie „zapomnianych bohaterów”, którzy nie z bronią w ręku, ale korzystając z międzynarodowych gwarancji i praw obywatelskich próbowali budować demokratyczny ustrój powojennej Polski. Ginęli oni, byli aresztowani i zastraszani, niektórzy uciekli z kraju. Trwa akcja upamiętniania „żołnierzy wyklętych” a zupełnie nie pamięta się o tych, którzy odważyli się na walkę bez broni – bez argumentu siły, ale siłą argumentów. Nie jest również celem ocenianie milczenia jakie pokryło tę tragedię. Ci co byli mimowolnymi świadkami tamtego mordu, tamtej śmierci zachowali w tajemnicy wydarzenia, aby nie podzielić losu Jana Malejki. Wielka Trwoga – tak nazwano tamten czas

Każdy kto przeczyta list wicepremiera Stanisława Mikołajczyka o okolicznościach śmierci Jana Malejko, którego grób przedstawia fotografia, pomyśli o nim jak o nieznanym, zapomnianym bohaterze tamtych dni. Miał on odwagę walczyć o inną Polskę i zapłacił za to życiem. Dziś jego

nazwisko znajduje się na listach tych działaczy PSL, którzy zostali zabici w latach 1946 – 1947.

Poniższy list prezesa PSL i wicepremiera rządu do premiera Edwarda Osóbki – Morawskiego zawiera opis okoliczności uprowadzenia i zamordowania skrytobójczo Jana Malejki działacza powiatowego PSL w Świeciu i Nowem – mieszkańca Tryla. Dla mnie osobiście list ten to pomnik - pamiątka , jedna z dwóch – obok odnalezionej fotografii grobu na cmentarzu w Nowem.

 

List Prezesa PSL Stanisława Mikołajczyka i sekretarza generalnego Stanisława Wójcika do Edwarda Osóbki-Morawskiego Prezesa Rady Ministrów

w Warszawie, 31 XII 1946 r.*

W nocy z 17 na 18 października 1946 r. około godz. 22.30 śpiących w swoim mieszkaniu we wsi Tryl, gm. Nowe, pow. Świecie, Jana i Marię, małżonków Malejko, zbudziło dobijanie się do okien mieszkania i głośno wezwano: „Otwórzcie, milicja z Nowego”. Po otwarciu drzwi domownicy ujrzeli przy nich mężczyznę ubranego po cywilnemu, a w głębi za nim trzech innych umundurowanych, z których osobnik ubrany po cywilnemu kazał Malejce Janowi ubrać się szybko i wychodzić na śledztwo. Na wyrażony głośno zamiar Malejko Marii zaopatrzenia męża w żywność odpowiedziano, że nic nie potrzeba, bo mąż jutro wróci, po czym kazano Malejce Janowi wsiąść do oczekującego opodal samochodu osobowego i odjechano w kierunku Grudziądza. Nazajutrz rano Malejko Maria złożyła zameldowanie o uprowadzenie w nocy jej męża, a gdy w ciągu tego dnia mąż jej nie wrócił do domu – w dniu 19 października br. udała się do Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Świeciu i do Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Bydgoszczy. Po zapoznaniu się z jej sprawą w UBP Świeciu powiedziano jej: „niech się mąż nie zadaje z bandytami, to go nie będą zabierać”, zaś w WUBP w Bydgoszczy wyszydzono ją oświadczeniem, że znajdzie sobie innego męża. Rozgoryczona takim ustosunkowaniem się organów bezpieczeństwa do zagadnienia zaginięcia jej męża Malejko Maria rozpłakała się i wróciła do domu. W dniu 23 października 1946 r. Malejko Maria dowiedziała się od znajomych, że w rowie koło szosy w Lubieniu leżą zwłoki ludzkie. Udała się więc na wskazane miejsce i w leżących zwłokach rozpoznała swojego męża. Przygotowując zwłoki męża do złożenia ich do trumny, Malejko Maria stwierdziła na nich następujące obrażenia: ślady kilkunastu strzałów na plecach, w oczodołach brak gałek ocznych, 7 ran kłutych w różnych okolicach ciała, złamanie kości lewej ręki i połamanie paznokci u rąk. Zamordowany Malejko Jan był prezesem Koła PSL w Trylu, prezesem Zarządu Gminnego PSL w Nowem i wiceprezesem Zarządu Powiatowego PSL w Świeciu. Ponadto pracował wydatnie w wielu innych organizacjach o charakterze społecznym na terenie gminy i powiatu. W kilka dni po pogrzebie męża Malejko Maria została usunięta z zajmowanego dotychczas gospodarstwa poniemieckiego w Trylu.

Podając powyższy fakt morderstwa działacza Polskiego Stronnictwa Ludowego do wiadomości, prosimy Pana Prezesa Rady Ministrów o zarządzenie dochodzenia celem:

1. Ustalenia winnych zabójstwa Malejki Jana.

2. Wyjaśnienia z jakich powodów i na jakim tle Malejko Maria została usunięta z zajmowanego dotychczas gospodarstwa poniemieckiego.

Nie znalazłem informacji ani o wszczęciu dochodzenia, ani jego rezultatów. Być może takie istnieją, tylko do nich nie dotarłem. Podzielam opinię Tomasza Berezy z rzeszowskiego IPN: „...i historycy i pracownicy organów ścigania zajmowali się głównie dlatego, że ofiary tych mordów piastowały wysokie funkcje w ówczesnym PSL. Jest to jednak jedynie wierzchołek góry lodowej. Dziesiątki spraw, które dotyczą działaczy PSL niższych szczebli, doczekały się ledwie wzmianki w nielicznych artykach.”

Grób – jak wielu innych – został zlikwidowany, bo nie miał kto go opłacać, gdyż świadkowie tamtych zdarzeń umierali i nie przekazywano młodym informacji o wydarzeniach z października roku 1946. Fotografia grobu Jana Malejki jest ostatnią pamiątką po tym człowieku.

Myślę, że teraz my powinniśmy wykazać działaniem upamiętniającym tamtą śmierć i przywrócić dobre imię zamordowanemu działaczowi PSL. To po prostu nasz obywatelski obowiązek zrobić wszystko – by niepamięć nie była zwycięska.

List premiera Mikołajczyka niech będzie przestrogą – tak wyglądają bowiem – opisał to Fernando Aramburo w swojej książce – liczne konflikty (wojny domowe) u nas w Polsce w latach czterdziestych; również te znane konflikty zbrojne w Irlandii Północnej, w Kraju Basków, w Rwandzie, w Bośni potwierdzają, że przynoszą więcej zła niż dobra. Giną ludzie i ginie o nich pamięć. Nie pozwólmy by niepamięć odniosła zwycięstwo.

 

Fotografia: Tadeusz Cierlicki Gdańsk

Tekst: Kazimierz Pamuła Toruń

 

*[źródło: AIPN, 00231/145, t.79, k. 262–263]

Komentarze
#1 | kapa dnia czerwiec 03 2021 21:11:03
W końcu maja wpływają nowe wiadomości o tamtych mrocznych zdarzeniach. Świadkowie odeszli - choć mamy jedno nagranie. Dobrze byłoby, gdyby w Nowem ktoś zainteresował się sprawą.Wink
#2 | kapa dnia czerwiec 12 2021 11:07:41
Wczoraj ( 11 czerwca 2021) przejeżdżając przez Tryl sprawdzałem czy stoi jeszcze chałupa, z której został zabrany Jan Malejko. Niestety, już nie istnieje - w tym miejscu piękny trawnik i kilka drzew. W takich sprawach boli każde spóźnienie - c'est la vie...
#3 | kapa dnia czerwiec 21 2021 22:48:48
Może zdziwię Was, że znowu piszę, ale naprawdę martwi mnie ta cisza, brak reakcji, pytań, propozycji, obecności. Właśnie czytam książkę z tytułem Ruiny czasu i tam znalazłem taką refleksję: czas przeszły zawiera się w czasie teraźniejszym, bo przeszłość jest naszym spadkiem dziedziczonym… - czytając pomyślałem, to przecież o Malejce. Gdy umiera ktoś z rodziny mówimy: że zmarły żyje tak długo, dopóki o nim pamiętamy. Wkrótce pamiętanie stanie się trudne i wtedy zwycięży niepamięć.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony

Zaloguj się, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie możesz się zalogować lub nie masz konta?
Skontaktuj się z administratorem portalu - admin@miasto-nowe.com
Losowa Fotka
Ostatnie komentarze
News
12 października ukaże ...
Dziesięć lat... Aż tru...
Tak jak pisze kapa - z...
dzięki Arek;)
Może zdziwię Was, że z...
Artykuły
58Wiktoria prosze: [ur...
Arek, masz jakiś link ...
Informacja do 58Wiktor...
Dodatkowa informacja d...
Bies, masz może zdjęci...
Tak, została część bud...
Super, dziękuję. Coś n...
58Wiktoria, działka, n...
Fabryka Augusta Franko...
Dodatkowe uzupełnienie...
Fotogaleria
Obecnie to juz history...
Dziękuję za informację.
Kapa daj namiar mniej ...
Nawet tyle nie zostało...
Piękne czasy, piękne m...
Portal ma się dobrze, ...
[i]Kurier Bydgoski 03-...
Kolejna publikacja z n...
[i]"Zakłada się park m...
Musi byc to gdzies udo...
Ciekawe ile osób otrzy...
Ile drzew rosło w tamt...
Ciekawy i rzetelny art...
R.I.P. (*) (*) (*)
Piękny motocykl : [url...
chyba tak ;)
Dzięki, czyli wszystko...
Ika, w latach 60 tych,...
To już drugie zdjęcie ...
biografia Ks. Dr Jana ...
Ostatnie artykuły
· Przyjaciel 1900 - 1901
· Fragmenty książki El...
· Przyjaciel 1899
· Przyjaciel 1897 - 1898
· Przyjaciel 1896
Ostatnio na forum
Najnowsze tematy
· Artykul "Utracona pr...
· Co z tym Neuenburgie...
· Rodzina Stasiewskich
· Wszelkie info o lini...
· Młynarz z Nowego Fra...
Najciekawsze tematy
Brak tematów na forum
Ostatnio dodane zdjęcia

...a swego nie znacie.

Stary cmentarz

Bar Sambor

Po schodach w górę i...

Blacharz i Mistrz de...

Katastrofa samochodo...

Nowe - ośrodek przem...

Targi Meblowe w Nowe...

Otwarcie Targów Mebl...

W królestwie stolarz...

Organizatorzy Targów...

Targi Meblowe w Nowem

Katastrofa samochodo...

Z uroczystości 3- ma...

W Persie 30 XI 2019

Bzowo Restauracja M....

Planty zimą

Piękna niedziela w N...

Piękna uroczystość n...

W przyszłym roku tar...

W pomorskiej stolicy...

Królewstwo meblarzy ...

Jubileusz zasłużoneg...

Cenny zabytek histor...

Grupa członków Stron...

Sambor I gdański

Z WĘDRÓWEK PO POMORZ...

Wycieczka parowcem C...

Niespodzianka

Ósma rocznica
Wygenerowano w sekund: 0.22 - 28 zapytań MySQL 12,661,040 unikalnych wizyt